ардын дотор хаад ноёдыг магтсан дуу шүлэг зохиогдож дэлгэрч байсан удаа бай- на. Бас феодалы?, ачгийн дотор бүтсэя зо- хиол харгис феодальш чанартай байдаг. Гэвч хааяа гажплт байдаг. Феодалын ан- гийн дотор түүхипн згрпм цаг үед дэвшилт үЙЛДЛИЙГ ХИЙСЭЬР ХЭСЭ1 буюу хүмүүс бай- даг юм. Феодзлып ангийн төлөөлөгчшш бүтээсэн зарим зохиол мөн дэвшилт ча- нартай байж болно. Жишээ нь: 13 дугаао зууны эхний үед буъархай монгол олон аймгийг нэгтгэж нэг улс болгохыи телөө тэмисэн явдал бол тэр иаг үедээ дзвшилц тэмцэл байсан юм. Түүний үрээр мснгол аймгуудыи дотоодын хямрал устаж монголын ард түмэя нэгдэн бүрдсэа байла. Монгол айм1уудыг мэптэх энз тэмцлийг Нууц товчоонд голчлон үзүүл- жээ. Чпнгпс хааны гадаад олон улсыг хал- даж түрэмгнйлэн баплдсан дайныг Нууц товчоонд бараг бичсэнгүй. Зөвхөн> хагас хугас дурдах төдийгөөр өнгөрчээ. Ийм учраас Нууц товчоог монголын лэгдмэл' улс байгуулах дэвшилт тэмцлийг үзүүлсэн зохиол гэж үзвэл зохино. Нууц товчоог феодал ноёдын ордонд бүтсэн гэд- гийг зөвшөөрөх боловч феодалын харгис зохиол гэдгийг зовшөөрөхгүй. Түүхийн хөгжлийг эсэргүүцэж ухарсан чиглэл бү- хий зүйлийг харгис гздэг юм. 1950 онд хэвлэгдсзн «Шинжлэх уха-ан» сэтгүүлийп 3 дугаарл| Дашдэндэв Нууц товчоо, Гэсэ- рийн тууж, Жангарын үлгэр гурвыг фео- дал ноёдын харгис зохиол гэж бичсэн ба мөн оны 1 дүгээр! сард Жамбалсүрэн, Tap- Baa нар дурдсан гурван зохиолыг феодал ьоёдын харгис зохиол гэж бичсэнпйг бид зөвшөөрч чадахгүй. Б. Ширэндэв Их сургуулийн ректор байх- даа тэдэнтэй санал нийлж Гэсэрийн тууж, Жангарын үлгэр хсёрыг Нх сургуулийн программаас хасч хаясан байла. Гэтэл тэд- ний шоовдорлож байгаа Гэсэрийн тууж, Жангарьщ үлгэр хоёр бол монголыц жин- хзнэ .ард түмнпй үнэн хүсэл эрмэлзлэлийг илэрхийлсзн бөгөөд феодал ангийг эсэр- гүүисэн чиглэ/j бүхий зохиол юм. Ард түм- ний соёлын чухал өв болсон ИЙМ зохио- луудыг феодалын зохиол, ноёдын бүтээл, харгис ном гэх ззргээр хараал\; байса.н яв- дал бол үндэснкй соёлын өвийг үгүйсгэх үзлийн илрэл болно. Бпд үндэсний үззлтэнтэй тэмцэх на- мы,п зөв шийдвэрийг биелүүлэхдээ соёлын өвийг үгүйсгзх өөр нэг алдаа гаргаж бай- лаа. Үндэсний үзэлтэн бол хуучиц ц-агийн соёлын өвийг акги ялгаварлахгүй, феода- лын,. ардын гэж ялгац салгаж үзэхгүй хам- ран магтаж байлаа. Үгүйсгэ» үзалтэн.бол хуучин соёлын өвпйг феодалын, ардын гэж & мөн ялваж үзэхгүй хамран харааж бай- даг. Тэдний зарим нь монголын ард түмэнд соёлын ов байхгүй /эж шууд хэлдэг бай- на. Шүлэгч Д. Сэнгээ. Ц. Гашав нар өшөе' хонзонгоос өөр өв бидэ'нд байхгүй гэж бпчсэн билээ. «Намын жолосдлогсор» гэ- дэг шүлэгтээ тэдний бичсэн нь: «Үеийн үезс Өвөг дэздсээс Үлдэзж өгсөн Цорын ганц Өв хөрөнгө нь гэвэл Цоргилж дүрэлзсэн Ошөө хонзоц байлаа» гэжээ. Энэ шүлгийн дотор1 монголын ард түм- ний олон зуун жилийн түүхт хөгжил ба түүний аж ахуй, сосаын өвийг огт үгүйс- гэж бичсзн1. байн^.. Үүгээр б-ол бид шинэ соёлыг нүцгэн газар байгуулж эхэлсэн байна. Хэл бичгийц/ багш Дэмбэрэл 1955 онд^ дун.д ^сургуулийн 5 дутаар ангийн унших бичгийн дотор «Урьдыц нагт монголчууд соёлгүй байсан» гэж бичсэн байна. Чухам даа феодалын нийгэмлэгийн үед монгол- чууд соёлтой байсан бөгөөд тэр соёл бол гагцхүү феодал ангийц соёл биш, феодал, ард хоёр ангийн соёл юм., Хуучин цагт дан феодалын соёл байсан гэж үзвэл монголын ард түмнийг феодалын дарлалд олон зуун жилээр орп1иж( байхдаа соёлын үнэт зүйл юу ч бүтээсэнпүй гэж гүжирдэн хэлэ-хэд хүрэх бөгөөд феодал ноёдыг соолын үнэт бүтээлийг г-аргадаг ганц хүч байсан гэж магтан хэлэхэд хүрэх болно. 1950 оны «Шинжлэх ухаан» сэтгүүлийн 3 дутаарт Төмөрбаа < арыц бичсэн өгүүлзл пь марксист дүгнэлттэй болж чадаагүй бөгөөд Манжнйн ноёрхлыи үед монголын түүхийн хегжилд юу ч бий болоогүй гэж баталж. байна. Энэ бол үнэн баримттай то х и р о х г ү й б»а йч a. Манжиш. ноёрхлын үед, манж монго- лын эрдзмтэн мэргэд элбэж, хэдэн түмэн үгтэй манж, монго I хзлний тайлбар то-' лийг зохиож хэвлэсэн байна. Энэтхэгийн алдарт их зохиол Ганжуур Данжуурын хэдзн зуун ботийг монгол| хэлээр орчуулж хзвлэсэн байна. Үүнийг Төмөрбаатар юу ч биш гэж тоохгүй байна уу? Энэ чинь манай дээд, үеийн хүмүүсийн бүтээсэн эр- хэм чух.ал ажил мөи! Хөх пуурын Сүмбэ хамба гэдэг эрдэмтэй лам 10 бодь ном зохиож хэвлэсэн бапнз.. Үүпий дотор Түвд. Хятад, Энэтхэг орны газар зүйг тодорхой сайи бичсэн байдаг. Тэгээд Москва хот, Цагаан далайи байдлыг хүртзл ' бичсэн байна. Оросын эрдэмтэн Позднеев 1880 онд монгол шүлэг дууны түүврийг судла-
RkJQdWJsaXNoZXIy MjU4NDY5