Өнөө үед түрэмгийлэл, дарангуйлал устаж байгаа болохоор нийгмийн онгэр ц^лмэ.1, ардчилсан үзэл саиаа шинээр хүчээ аван дэлгэрч байна. Бүх эрх мэдлийг өөртөө төвл^рүүлж, 'ард түмнийхээ төр зас- гийг өөрийнхөө үзэл барримтлал хэ- рэгжүүлу\ зэвсл' иолгож а1ниг..1.1сан улс тврийн нэг намын дарангуйллын дэглзмд 7U шахам жил ноёлуулсаи мопгол улсьш хувьд ардчилал гэдэг бол түүний иргэн бүрийнх |Нь мэдэх зүйл хараахан биш. Иймээс ардчилалд нэн яаралтай суралцах, түудилг нийгмзйн аж тнрих нөхцөл, ха- рилцааны хэм хэмжээ, хэрэглүүр бол- гох явдал монгол улсыц хувьд ч, иргэн бүрийнх н ь хувьд ч хийшлуулшгүй шинэ ззрилт юмв Ардчиллыг нийгмийн ахмьд- ралын вөхцъл, харжщааны хэрэглүур, хэм хэмжээ болгочихсон, түунийгээ ямагт ө*м- гөөлж хамгаалж буй АНУ, Англи, Франц мзт улс орнууд ардчиллыг бүх талаар х^гжүүлэн бэхжүүлэх ЯБДЛЫГ өнөөгийн шинэ зорилт болгож байна. Ардчиллыг дөнгөж хүлээж аваад сай- гаа БНМАУ-ыг дээрх улс срлуудтай зз- рэгцүүлбэл эи тэргүүнд ардшлалд ний- тээрээ суралцах, ардчиллыг бүх нийтэзрээ эзэмших үйл явдыг улс даяар яэон зэрьг тасралтгүй өрнүүлж гүпзгийрүүлэх явдал пэн чухал болох и.о тидорх ;>. Манай оронд ардчилсап ү.-..эл санаа дэл- гэрч, знэ үйл яви иийгмийн бүх хүрээнд эхлээд байгаа ч гэсэц ардчллал г>Д:Т чу- хам юу болох, ардчилсан зоч үйл хэрхэн бүрэлдэх, ардчиллыи я.мар хэм хэмжээ тогтох нь тодорхойгүй бөгөөд эдгээр то- дорхойгүйгээс хүн ард маань ч зайлсхийх аргагүй болжээ, Бид нийгмийн тогтолцоо, бүтэц, байгуулал, тэдгээрийн хөгжил үйл лвц, өөрчлөлтийн талаар үргэлж ярьсаар байгаад бие хүний аж төрөх нөхцөл, зрх цөлөө1г мартах явдал гаргасаар байгааг хүлэ^н зөвшөөрч түүнд дүгнэлт хнйх ёстой. Ардчилал бол бие хүний эрх, үүрэг ха- риуцлага <юм. Бие хүний эрх нь үүрэг ха- риуцлагатай нэгдмэл холбоотой бпйж, эрх чвлөөг бүрэлдүүлдэгт ардчпллын гол утга оршпж байна., Хүнбүхэн өөрийнхөө оюуны хэрэгцээнд тохирсон эрмэлзэлтэй, Энэ эр- мэлзэл нь хэмжээ хязгаэртай, бас дутаг- далтай байдаг нь мэдээж юм. Иймээс ард- чилал бол зохицон өрнөх ъасралтгүй үйл явц бөгөөд туйлын хүсэл рүү зорьсон төгс- гөлгүй аян мөн. Түүмийг тэтгэгч эрчим хүч нь үргэлж нэг хэвдээ байдаггүй амьдрал юм. Хууль ёсыг улс wp, эдийн засгийн баталгаатай байлгах ховор боломжийг хү- мүүст гагцхүү ардчилал олтодог байна, Тэр 4ianapaapiaa ардчилал бие хүнд түшиглэж, бие хүи маань ардчилсан засаг төрийг дэмжих үүрэгтэй болдог ажээв Ингэсэп нөхцөлд тэрхүү засаг нь хууль ёсиы та- piiim байгууллага болж, ил год, зохмстой аайдалд ажиллах чадвар олдог б^йпа. Энэ- ль ардчилал, ардчилсан терийн тогтолцооны. дналектик холбоо юмв Иймээс ардчилал нь ардчилсан төрийн оршин тогтнох нөхцөл болж, ардчилсан төр нь ардчиллыг емгөөлөн хамгаалах хэ-рэгсэл байх шүтэлцзэ үүс~ дэг. Ардчилзл нь нийтлэг н?г саналтай оа.чх явдалд тулгуурладагаараиз засаглалын олон хэлбэрүүдээс ялгаатай. Т?рхүү нийт- лэг нэг саналын зөв бурууг топмол ху- гацаанд явуулах жинхэнэ чөлөөт совгуулиар* шалга.н тигтоож байдаг байна, Ардчилал хөгжсөи улс нийгэмд хууль ес шзёрхож тэр нь б|ие хүний эрхийг цөөнх буюу давам- гачлах олонх нь зөрчих явдлаис хамгаал- даг ажээв Өөрвөр хэлбэл ардчиллаар wp- сөн олонхийн зэсаг нь цөөнхийн эрхийг хамгаалах ёстой бөгөөд ардчилалд өөрий- гөө хянаж :дзсах чанар бас шллгэоя бай- даг. Ардчилал хөгжсөн улс орнуудын до- тсодод ажилгүйдэл, а.мьжиргааны тувшин буурах, гзмт үйлдлүүд гарах ззргээр амьд- ралын бодит үнэн нь өдөр тутмынхаа амьд- ралтай бийнга зөрчил[ддөгв Үүнийг тэдгээр улс up.Jii ардчилсан үзэл сапгч сд^р тут- мын амьдралд үргэлж дутагдаж байгаа- г:н үр ;игавар i >ж кайл-бврллж байна. ?>i.^ бол ардчилсан үзэл санааг туушгай хүлэзн авч байгаа ^анай улсад чухал оа- •намж юмв Ардчиллын нөхцөлд хөгжил дэвшилд хүр?х зам нэзлттэй байдгийг амьдрал ха- руулла;а. Түүний уг сурвалж нь өерийгсо шинэчлэх, эасч залруулах хүчнүүд үйлчилж, гаргасан алдааг тодруулж, :д с j .*алруу- лах, ардчилсан үйл явц бий болдогт ор- шиж байна, Йймд ардчилал нь ардчилах уйл явцыг Х1ангаад зогсохгүй олон улсыи хоорондох харилцааны нийплвйг хангадаг нь илт боллоо. Тэгвэл ардчилсан уламжлал тогтссн эрх чөлөөтэй, тэр бүхнэз хамгаалах □ рдчилсан төр, засогтай ард түмнүүдяйн хооронд дайн дажин гарах үндэсгүй, Ард- чилал бюл төр, засгаас тусгаар ойлголт бас бнш. Эдийн засгийн хвгжчл. улс орны аюулгүй байдлыг бүрзм Х1анга?ап эрх чө- лөөтэй пмйгэм дотор ардчилал хөгжих бо- дит нвхцөл бүрдэх учиртай аж. Хүний нандин хүсэл эрмэлзлийг хрсөг-дүүлсэн аливаа бодлогыг ямар ч хүч хзрэгсэл, ашиг сонирхлоор хаацайллаа гэсэн п йм бод- логыг ард түмэн дэмждэгтүйг түүх гэр- чиллээ. Ардчилал ypyv тэмүүлсдн шинэ хөделгөөн гарч ирсээр байгаа нь төр, түм- ний баярлавал зохих зүйл юмв Ър хөдөл- г^нүүдэд бололцоо, саад бэрхшээлийн аль аль нь бий авч дардан зам байхгүй нь мэдээж. Эдийн засагч Ж. РЭНЧ^НМЯДАГ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjU4NDY5