Увс аймпнш Өндөрхангай сумын нутаг бүхлээрээ, Цагаан-Хайрхан, Зүү/хангай. Баруунтуруун сумдын зарим нутаг; 13. Ехш^?.:-* гүнгчйп лошху (1924 опиос Өлзийт-Жаргалант уулии хошуу) Говь-Алтай аймгийн Цогт сумын нутгийн хагас; 14. Зорп т бэйсийн хошуу (1924 оноос Зүүпхалхөхии уулын хо- шуу) Увс айхвийн Цагааяхайрхан сумын нутгийн ххгас; 15. Данччн вангчйи хотуу (1924 очоос Бүс хайрхац уулын хо~ шуу) Говь-А лай аймшйн Тонхил, Төгрөг, Алтал, Бугат, Цээл сум- дын нутаг, Баян-Уул сумын иутгийи хагас, Дарви, Шарга сумдын- нутгийн баруун өмнөд хэсэг; 16. Дархан бэйлийн хошуу (1924 оноос Цэцэг иуурып хошуу) Ховд аймгийн Цэцэг сум, Мөнххайрхан, Мөст сумдын нутгийн хагас;. 17. Сартуул сэцэн вангийн хошуу (1924 оноос Сэцэн сартуул уулын хошуу) Завхан аймгнйн Ургамал, Завханмандал, Сантмаргац, Цэцэн-Уул, Сонппю, Эрдэнэхайрхал. Түдэвтэй сумдын нутаг, Яруу, Дөрвелжин, Алдархаан сумдын нутгпйн зарим хэсэг, Увс аймгийв. Завхан сумын зарим нутаг; 18. Итгэмжит бэйлийн хошуу (1924 оноос Бурхан буудай уулы# хошуу) Говь-Алтай аймгийн Цогт сумын нутгийн,хагас; 19. Сүжигт гүнгийн хошуу (1924 оноос Батхайрхан уулын хо- шуу) Говь-Алтай аймгийн Шарга сумьш нутгийн хагас тус тус хам- рагдаж байжээ. Түүх, нийгэм суДлалын багш С. ДЭМБЭРЭЛ ҮҮНЭЭС ГАДНА ИХ ШАВЬ ХААНА БАЙСАН БЭ? Халхын Түшээт хан, Сэцэн хан, Засагт хан, Сайн нсён хан айм- гийн хангууд болон ноёд, тайж, лам нараас Жавзандамба хутагтад талархаж олон цөөнөөр нь шавь болгон өргөсөн хүмүүс олшрон нэ- мэгдсээр сүүл сүүлдээ нэг бүхэл аймаг болж бүрэлдэн байгуулагд- жээ. Жавзандамба хутагтын шавийг бусад хутагтуудынхаас ялгахын тулд Богдын шавь буюу их шавь хэмээн нэрлэж байжээ. Түүхийн баримт бичигт: «ХутДГтын бүх шавь нарыг дөрвөн аймгийи нутгийн дотор нийгмээр нутаглуулсаар ирсний дээр Тэнгэрийн тэтгэ- сэний 37 дугаар (1772) онд зарлигаар хязгаар дахиныг тогтоогч (жан^ жин, хэтэрхий баатар ван, амбан ван, У, Халхын хаан, ван, бэйл, бэйс, гүн, засаг нар Ширээ нуурын газарт чуулган нийлэхэд Жавзан* дамба хутагтын шавь нарыг хуучин ёсоор дөрвөн аймгийн дотор ний<~ ГЭМЧЛЭн нутаглуулъя ХЭМЭЭН ТОГТООН ШИЙТГЭСэН> ГЭЖЭЭ. Харин Засагт хан зэрэг хол нутагтай засаг, хошуудаас шавь бо- ' логсдыг цөм хүрээний ойр нүүлгэн ирүүлдэг байсны улмаас Хүрээний орчин тойрны нутагт шавь нар олон тоогоор оршин суух болсои» байна. Их шавийн их отог гэж нэрлэгдэж байсан 17 отгийн ардуудц ихэвчлэн тэр үеийн Түшээт хан, Сэцэн хан хоёр аймгийн нутагт ор- Шнй сууж байсан түүхтэй. 3»
RkJQdWJsaXNoZXIy MjU4NDY5